ВО ПОДНОЖЈЕТО НА КОЖУФ

За да стигнете до гевгелиското село Петрово, треба да свртите десно од автопатот, каj селото Удово. Потоа, преку живописниот но тука веќе ,,тромав“ Вардар, преку пругата, најпрвин ќе влезете во големото село Миравци- село со ,,градски навики“. Тоа меѓу другото, е познато и по живописните носии на некогашните мештани.

Nosija-s.Miravci_gevgelisko
За таа цел го посетуваме ,,Задружниот дом“, некогаш гордост на селото, а сега веќе ,,окапан“ и само дел од него се користи. Горе, во пространа сала не пречекуваат домаќините. Колекцијата од носии поставени наоколу, кои зрачат со својата живописност, колоритност и живост. Колекцијата е лична сопственост на фамилијата на Јованка Цуклева, која ја одржува така веќе сто години. Тоа се гледа од етикетата на секој експонат. И колку на женските носии им ,,личи“ богатиот колорит во топли тонови, зачудува колоритноста, но во складни тонови, машката ,,Русалиска“ носија, чии бои се поведри иако таа носија – ,,униформа“ ја носеле игрoорците-витези, само во одредено време уште од Османлискиот период. Освен овие носии, во природна величина домаќините се погрижиле да изработат, од секоја носија и минијатури – кукли, кои служат како сувенир и за заинтересираните посетители. Досетливи!
crkva-s.Petrovo_gevgelisko – Copy

По разгледувањето на изложбата, продолжуваме кон селото Петрово, длабоко во пазувите на Кожуф. Но над Миравци, на ,,грбата“ застануваме и се восхитуваме на широката панорама што се отвора кон долината од двете страни на Вардар и селата. Вниманието ни го привлекува селото Марвинци каде има археолошки локалитет од античко време наречен ,,Гордијана“. Оваа котлина носи исто така интересно име- Бојмија, што значи богатство!…

Патот не води низ густо зеленило при што преовладува медитеранското Жбунесто дрво-Прнар, со ситни и тврди листенца, колку семки од тиква, а покрај со иглички. За разбивање на ова зелено море, таму-ваму среќаваме лозја-шпалир. Стопаните се на работа. Патот, одвај три метри асфалтиран, кривуличи, а напати лази горе-долу, сече тесни длабоки речни коритца. Пладне е! Некои стопани седнале и ручаат. Ги поздравуваме, а тие како по команда, сите во еден миг креваат раце насмеани, како да сме стари пријатели.

Стигнуваме до мостот на Стара Река. Тесен, чиниш граден на ,,заем“. Автобусот се претвора во ,,полжав“ плашејќи се да не заглави. Тоа ни дава можност, водачот да ни обрне внимание да ја видиме ,,Кафеаната под ведро небо“. Таа е на карпа колку едно гумно, а под неа на реката, исто толкаво базенче, со заградување, им служи на посетителите да се разладуваат… Минуваме уште едно мовче, исто така тесно и виси над бездната и еве се покажуваат првите куќи на Петрово. Бели, современи и комотни! Запираме сред село. Место колку за два автобуса, а во ,,Центарот“ нешто како видиковец, со клупи внатре.

Izlozba na kukli vo narodni nosii s.Miravci_gevgelisko

Целта ни е црквата. Не сме најавени, па служителите во црквата ги затекнавме на ручек. Кога не видоа педесетина, срипаа, оставија сè! Брзо ја отклучија црковната врата, а внатре богатство! Ѕидовите живописни со свежо делувачки фрески од XIX век. Силен впечаток остава и иконостасот во резба, на оваа трикорабна црква. Буквално, од горе до долу – икони, мали и големи – здрави! Малите, за чудо, се слободно распоредени во основата на иконостасот. Околу, северниот и јужниот ѕид седишта за постарите и видни верници. На западната страна има дрвен балкон, велат ,,Женскиот“ дел од црквата. На подот-килими, а околу витките столбови – разнобојни и разновидни ткаени предмети дарувани од жителите. Надвор, на јужниот ѕид исто фрески, побледени од времињата. На една од нив има старословенски запис: ,,Богати веселитсја“! Ова може различно да се толкува! Јужниот ѕид има настрешница за разни верски намени. Одделно од црквата, лево од влезот има камбанарија интересна по тоа што е многуаголна (обичај е да се четириаголни), ѕидана од камен и личи на минаре. Има шест отвори, но само горе, под куполата…

Ова китно село, загнездено длабоко во Кожуф, последните денови од окупацијата доживува тешка трагедија. Имено, во раните утрински часови на 15 октомври 1944 год. Избезумени жени, деца и старци од соседното село Габрово бегале кон Петрово викајќи: ,,Габрово гори, доаѓаат Германци!“ Петровчани почнале да бегаат кон длабините на планината. Тогаш друга група од Габрово пресретнала и им кажала де не се бега, зашто во Габрово, ги запалиле само куќите на тие кои не биле дома. Бегалците збунети, бргу почнале да се враќаат, но само што влегле во селото, Германците почнале да ги палат куќите, кошарите и се друго по ред. Огромен чад се вивнал кон небото од куќите кои уште не биле излезени луѓето, се слушало кашлање и лелекање. Германците со бајонети ги кршеле прозорците и удирале по вратите викајќи: ,,Љос, љос!“. Луѓето на трчаница излегувале од пламнатите куќи како подивено стадо и застанувале пред војниците…

Rusaliska nosija s.Miravci_gevgelisko

Велика Танева, млада жена, втрчала во нивната куќа, но повеќе не излегла. Кога и последната куќа ја запалиле, на Гацеви, Германците го минирале и училиштето каде било житото за партизаните. На другиот ден сè уште силно мирисало на изгорено жито и добиток. Тој ден, 15 октомври, Германците убиле неколку жители од селото. Лазар Рутев, сè уште бил жив кога со истурени црева се довлечкал до визбата на Таневи и тука полека умирал. Млада Велика Танева, дури по неколку дена, при расчистување на пеплиштата, ја нашле изгорена и нејзините обетки… додека ова се раскажуваше, некои од домаќините незабележано и експресно, поставија под настрешницата маси и столови и не поканија на освежување со ракија (мошне питка) и разни безалкохолни пијалаци. Истовремено, искрено жалеа што не сме се јавиле за да приготват ручек!…

Петрово е село од каде потекнуваат родителите на познатата наша пејачка на забавни мелодии, од постаро време – Љупка Димитровска. Таа пред повеќе децении замина од Скопје во Загреб. Таму се омажи за познатиот загрепски композитор Никица Калојера и остана засекогаш. Така едно мало ,,делче“ од Петрово е присутно во далечниот Загреб и тоа со популарност!…

Одушевени од сè, не стасавме да направиме повеќе фотографии, туку само од црквата… Се качивме во автобусот, домаќините и другите жители, како ги затекнавме, така и се разделивме, од ненадеж.

Сонцето одвај веќе се држеше над Кожуф. За селото остана многу недокажано! Патот вртеше зад едно ритче, и ние исчезнавме, разделувајќи се од добрите домаќини-напатени Петровчани! Но, навистина гостољубиви и во такви неочекувани средби- снаодливи!