Манастирот св. Наум Охридски

На крајниот југо-запад на Република Македонија, се наоѓаат двете најголеми езера – Преспанско и Охридски. Природата и човекот создале една прекрасна конпозиција од убавини,би се рекло, специфична за секое езеро одделно. Сепак, Охридското за нијанса, поубаво и поинтересно. Имено, преспанското ја има таа специфичност што е составено од две – Големото и Малото езеро. И во двете  има острови.  Голем Град и  Мал Град во големото и св Ахил во малото, богати со археолошки наоди. Големото езеро има уште една специфичност, а тоа е ,, жртва на Охридското езеро’’ зашто го снабдува вечно со вода преку подземниот одлив кај селото Горица. Таму на едно место, езерската вода се врти и се губи под планината Галичица и под неа истекува во пониското – Охридско езеро. Околу преспанското езеро се ,,натрупани’’  бројни села околу охридското, освен селата има дури три града: вечниот Охрид надвиснал над бистрите езерски води, Струга која е расположена од двете страни на истекот на реката црни Дрим но и на брегот на езерото. Впечатлив е и третиот град (денес во Албанија ) Поградец. Еден патеписец за Поградец вели дека ,, едни куќи се прснати крај езерото, а друѓи се разнесени по ридиштата. Среде градот тече малата Поградечка река. Улиците се доста широки и чисти. Вода тече секаде во изобилство’’. Среде градот, има шадрван со бистра планинска вода! Таа убавина на Охридското езеро со околината, на крајниот југ на езерскиот брег е крунисана со познатиот манастир  ,, Св. Наум Охридски’’. Построен е на тераса на едно од најпленителните места. Терасата е према реката Дрим и езерото. Од кај езерото таа е карпеста и мошне стрмна, а манастирските конаци високо се надвиснати над езерската шир.

Страната од кај Дрим е малку легната. Околината од Југ е заградена со зашумени ридови, а близу – тука, југо-источно, има неколку големи бистри извори, еден до друг од кој блика огромно количество вода бистри како солза. Тоа се изворите на Црн Дрим, чија што длабочина, заради бистрината тешко може да се одреди. Некогаш од тие извори, дено-ноќно вртеле манастирските воденици. Водата, од сите извори тука веднаш се собираат и образуваат мало езерце, среде кое има мал остров покриен со шума и ливади. Месноста меѓу изворите и островот се нарекува ,, Острово”. Сета оваа природна убавина и кај најрамнодушниот посетител буди восхит и наслада. Манастирскиот комплекс е изграден при крајот на девети век. Во малата црква се наоѓа и гробот на градителот на манастирот – словенскиот просветител Св Наум наречен Охридски. Во немирните времиња на Османското владеење објектите биле уривани, но црквата – никогаш целосно. Грчи надпис над вратата на црквата вели дека во 1711 година било направено тенплото-кубето(Куполата), во 1806 година некој си Стефан Филип го подновил манастирот, во 1810та година игуменот Дијонисиј ја изградил плевната, а во 1811 чардакот над езерото. Во 1816-та година бил изграден камен мост на Дрим за пристап кон манастирот. За несреќа во 1870-та изгорел целиот манастирски коплекс, но како по чудо цркавата останала не ѓибната. По пожарот биле изградени нови простории.  По описот на рускиот патеписец и учен Григориевич, во тоа време црквата се наоѓала во дворот и била заградена од кон езерото со зданија – Манастириски. Не среќната судбина на овој манастир не престанала да го среди и во 12-тиот век. Во Балканските војни од како е победена Отоманската империја од балканските државички, започнал дележот на  Македонија. Се определиле нови граници низ нејзината територија. Тогаш се појавил граничен проблем меѓу новата држава Албанија и кралството Србија. Спорот бил; кому ќе му припадне манастирот Св. Наум(,,Свети Ахрангел Михаил’’).  Според Лондонскиот протокол од 1913 година, границата со Албанија била исцртана по западниот и јужниот брег на Охридското езеро, од селото лим, во Албанија, до манастирот точка но, избувнал спор околу толкувањето на зборот ,,до’’!  Подолготрајни договори, најпрвин помеѓу Албанија и кралството Србија, а потоа и со кралството СХС(Срба, Хрвата и Словенаца), По првата Светска војна конечно манастирот Свети Наум и припаднал на кралството СХС (Југославија). Но, затоа е платена висока цена, било жртвувано селото лим, кое некогаш броело над 500 жители македонци, заедно со својата околина. Така, манастирот од тогаш, па се до денес е заграден со граница од исток-запад и југ. Има податок дека манастирот бил сопственост на Албанија од 1912-та до 1925-та година, во времето на Албанскиот крал Мехмед Зогу  кој му го враќа на кралот Александар I Караѓоргевиќ. Навдно кралот Александар се послужил  со итрина : по совет на адвокатот Тома Фила од Крушево кралот инсистирал манастирот да му припадне на Христијанското население бидејки немало црква за нив, на север до Охрид. Бидејки границата е многу близу, ,,Излегува’’ од езерото на 100-тина метри од него, се наложило манастирскиот комплекс да врши и гранична караулна служба. За таа цел требало да се изгради посматрачница – кула.

Крај на првиот дел.